Ethiopian News, Current Affairs and Opinion Forum
Meleket
Member
Posts: 357
Joined: 16 Feb 2018, 05:08

መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Meleket » 12 Jul 2019, 02:17

ይህ ጽሑፍ Hidmona H Rights ከጻፉት መጸሐፍ የተቀነጨበ ነው። መንግሥትና ሃይማኖት ግንኙነታቸው ምን እንደሚመስልም በጥንቱ ዘመን በመካከለኛው ዘመንና በዘመናዊው ዓለም ይተነትንንልናል። ይህን ታሪኽ ጠንቅቀው ያልተገነዘቡ የዘመናችን ፖለቲከኞች ጽንሰ ሃሳቡን ጠንቅቀው ካለመረዳታቸው የተነሳ የተሳሳተና የተወላገደ ትርጓሜ ሲሰጡት ስለሚታዩ እስቲ ይህን ሳይንሳዊ ጥናት “ኣልቦ ነገር ወኣልቦ ነቢብ ዘኢተሰምዓ ቃሎም፡. ውስተ ኵሉ ምድር ወፅኣ ነገሮሙ፡. ወእስከ ኣጽናፈ ዓለም በጽሓ ነቢቦሙ።” እያልን ደራሲዎቹን እያመሰገንን እንማማርበት። መልካም ንባብ። https://www.amazon.com/%E1%8D%96%E1%88% ... 1771365498

የሃይማኖትና የፖለቲካ (መንግሥት) ግንኙነት - በታሪክ አኳያ

“እነኝህ ሁለት ዓይነት ፍቅሮች ናቸው፤ የመጀመሪያይቱ መንፈሳዊት ነች፣ ሁለተኛዋ ግን መልካም አይደለችም (መጥፎ ነች)፣ የመጀመሪያይቱ ማኅበራዊ ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን ግላዊና ስስታም ነች፣ ለኔ ብቻ ባይ ናት፣ የመጀመሪያይቱ ስለ ሰማያዊቷና መንፈሳዊቷ ማኅበር ስትል የጋራ ጥቅምን ስትመለከት፣ ሁለተኛይቱ ግን በስግብግብነት ሁሉንም ማኅበራዊ ጉዳዮች ለራሷ ለግሏ ብቻ ልትወርስ ወይ ልታግበሰብስ ትፈልጋለች፣ ምክንያቱም በትዕቢት የተወጠረች ስለሆነች ነው። የመጀመሪያይቱ በአምላክ ስር የምትኖር ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን የአምላክን ህልውና ከናካቴው የምትጻረር ነች፤ የመጀሪያይቱ የተረጋጋች ስትሆን ሁለተኛይቱ ግን በጥባጭና በሁከት የተመላች ነች፤ የመጀመሪያይቱ ሰላማዊት ስትሆን፤ ሁለተኛይቱ ግን ነውጠኛ ነች፣ የመጀመሪያይቱ የተሳሳቱ ሰዎች ከሚያሞካሿት ይልቅ ሓቅን ትመርጣለች፣ ሁለተኛይቱ ግን በፈለገው አኳኃን ይምጣ በውሸት የሚያሞካሻትንና ከንቱ ውዳሴን ከመጠን ባለፈ ሁኔታ ትሻለች። የመጀመሪያቱ ትሕትና የተመላችና ተወዳጅ ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን ቅናታም ነች። የመጀመሪያይቱ እሷ ለራሷ የምትሻውን ለማንኛውም አካል ትመኛለች፣ ሁለተኛይቱ ግን ማንኛውንም አካል ለማንበርከክ ትሻለች። የመጀመሪያይቱ ለጓደኛዋ ወይ ጎረቤቷ መልካም እንዲሆንለት ስትጥር፣ ሁለተኛይቱ ግን ጓደኛዋን ወይም ጎረቤቷን እንደ መገልገያነት ትጠቀምበታለች።

በሰው ልጆች መካከል ሁለት ከተሞች አሉ። እነርሱም ሊለካና ሊደረስበት በማይችለው የአምላክ በጎ ርህራሄ ስር ይገኛሉ። አምላክ ማንኛውንም ፍጡር የሚያስተዳድር ነው። የመጀመሪያዋ ከተማ የቅኑዎችና የጻድቃኖች ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን በመንፈስ የደነዘዙት ከተማ ነች። እነዚህ ሁለት ከተሞች ለግዜው የተደበላለቁ ቢመስሉም፣ በመጨረሻው የፍርድ ዘመን ግን ይለያያሉ ይህም ማለት መለያየታቸው አይቀሬ ነው . . .” (ቅዱስ ኣጎስጢኖስ -De Genesi ad Litteram XI, XV. 20; Augustine’s Quest of Wisdom 249)


ይህ ትልቅ መምህር፣ የኅብረተሰብን አውታሮች(እርከኖች) ከሁለት መድቦታል፣ ክርስትናዊና አረማዊም ብሎታል። ሥልጡን የነበረው የሮማዊያን ግዛት ተሸንፎ፣ ሮማም እ.ኤ.አ.በ410 ዓ.ም. አላሪክ በተባሉ የሰሜን ወራሪዎች እንደተያዘች፣ አጎስጢኖስ “የእግዚአብሔር ሃገር” ወይም “ሃገረ እግዚኣብሔር” (The City of God) የተሰኘች መጸሓፉን ደረሰ። በዚችው መጸሓፉም በታሪክና በታሪክ ጉዞ ላይ ያለውን አመለካከት አነጥሮና ኣብራርቶ ይገልጻል። መንፈሳዊቷ “የእግዚአብሔር ሃገር ወይ ከተማ” እንዴት እንደተቆረቆረችና እንዳደገች (ምንጯንና አስተዳደጓን ወይም አበለጻጸጓን)፣ እንዲሁም ዓለማዊዋና (ዓላዊት/ወዳቂዋ/ ተሳሳቿ) “የሠይጣን ከተማ ወይ ሃገር” በሚለዋወጠውና በሚገለባበጠው ሥልጣኔ መካከል እንዴት አድርጋ እንደምትበቅልና እንደምትታይ ግልጽ በሆነ ሁኔታ ይዘረዝረዋል። ሮማውያን የነበራቸውን ባሕሪያዊና መንፈሳዊ ኃይል እንዳጠፉ፣ ተንገዳግደውና ተሰነካክለው ወደቁ፣ የሮማውያን ሥልጣኔ ቢደመሰስም እንኳን፣ ክርስትያናዊቱ ከተማ ግን በሕይወት እንደምትኖርና እንደምትቀጥል የአጎስጢኖስ የማይናወጥ ግንዛቤ ነበር።

ስለሆነም የሮማ ግዛትና ሥልጣኔ እንዳለፈ፣ አዲስ የመካከለኛው ዘመን ክርስትያናዊ ግዛት ተከሰተ፣ ተስፋፋም፣ ማእከሉንም በተለይ በአውሮፓ እምብርት (በጀርመን) አካባቢ አደረገ። ያም ሆኖ የአጎስጢኖስን ጹሁፎች ያነበቡ ሰዎች ትኩረታቸው ሁሉ፣ “አጎስጢኖስ ያለው ሁሉ መች ይሆን የሚፈጸም??” የሚል ይመስል ነበር። ይህም ሌላ ውጥረትን ፈጠረ፤ ዓለማዊቷን ከተማ፣ በሮማውያን መንግሥት ከወከልናት፣ አዲስቷን ክርስትያናዊ መንግሥትንስ ታድያ በምንድን ነው የምንወክላት/የምንገልጻት (እንዴት ልናያት ነው)? ይህም ስለሆነ አንድ አዲስ አይነት አመለካከት ተከሰተ፣ ይሀውም -
 እንዲያው በደፈናው መንግሥተ-ሃገርን (the State) ከዓለማዊቷ ከተማ ጋር ማመሳሰል እንደማይገባ፣
 ስለሆነም መንግሥትና ቤተክርስትያን፣ አንዲት የ“ አምላክን ከተማ” ማቆም/መመስረት አለባቸው የሚል ሓሳብ ገነነ፡ አንሰራፋም።
 አንድ “ክርስትያናዊ ኅብረት” (Christian Commonwealth) ሆነውም መንፈሳዊና ምድራዊ፣ የቤተክርስትያንና የዓለም (ፖለቲካዊ አኳኋን) የሚወሃሃድበትና፣ ግን ደግሞ ሁለቱ የተለያየ ችሎታና ጥበብ/አመለካከት መሆኑም ታወቀ።

ከዚህ አስተሳሰብም የመካከለኛው ክፍለ ዘመን ኅብረትና አንድነት፣ ሁለቱም ተፈጠረ። ቤተክርስትያንና መንግሥት፣ ሃይማኖትና ፖለቲካ ጭራሹኑ ተደበላለቀ ተዳቀለም። አሁን አሁን በሁሉም በበለጸጉ ሃገሮች ያለው - “ የመንግሥትና የቤተክርስትያን መለያየት” (Separation of Church & State) ከሚባለው ዘመናዊ አስተሳሰብ ጋር የሚጋጭ ሓሳብና አመለካከት ተስፋፋ ገነነም። ሆኖም ግን ይህን ፍጹም የሆነ ልዩነት የሚል አመለካከትን ባጠናከርክ ቁጥር፣ መንግሥትና ቤተክርስትያን ፍጹም ከተለያዩ፣ አስቀድሞ ወደተጠቀሰው የአጎስጢኖስ ሃሳብ ወይ አመለካከት እንደ መመለስ ማለት ነው። ይህ ደግሞ ቤተክርስትያን ከዕለታዊና የወትሮ የኅብረተሰብ ህላዌ አኳያ፣ ልትገለል ወይ ልትነጠል ነው ማለት ነው፤ የመጭው ዓለምና መንፈሳዊ ወገን ብቻ ተደርጋ ትታሰብ የነበረቸው፣ በኅብረተሰብ ዕለታዊ ሕይወት ውስጥ ልትፈጽመው የሚገባት ሚናና ሊኖራት የሚገባ ተጽዕኖና ልትሰጠውና ልታበረክተው የሚገባት ብርሃንን እንድታበረክት ዕድል አይኖራትም ማለት ነው። በሌላ አኳያ ደግሞ ይህ አመለካከት ዓለማዊውን መንግሥት ወይም ፓለቲካዊውን ወገን ብቻውን ራቁቱን የሚያስቀር፣ ማንኛውም ከመንፈሳዊ ወገን ሊያገኘው ይችል ከነበረ ብርሃንና ድጋፍን እንዳያገኝ የሚያስደርግ፣ ስለሆነም ለብቻው ተገልሎ፣ ወደ ስስታምነትና አረመኒያውነት፣ አጎስጢኖስም ሳይቀር ወደገለጸው ዓለማዊነት ሁኔታ አያመራምን? የሚል ጥያቄን አነሳሳ።

በእምነት የተሞሉ ምሁራንና ተሞክሮ ያላቸው ሰዎችም ሊያስሱት የሚገባቸው፣ ይህን ቀላል መልስ የማይገኝለትን ጥያቄ ሊያስቡበት እንደሚገባ ነው። ስለሆነም ይህን ልንረዳ እንችል ዘንድ እንዲያግዘን፣ ወደ ኋላ ተመልሰን የታሪክን ጉዞ መፈተሽ ይገባናል። የቤተክርስትያንና የመንግሥት ግንኙነቶች ባለፉት ዘመናትና፣ አሁን ደርሶበት ያለ ሁኔታን ማየት ያስፈልገናል። ምክንያቱም ታሪክ የሕይወት መምህር ነችና።

በቀጣዩ ክፍል በዘመነ አረመኒያዉያን ይህ የመንግሥትና የሃይማኖት ግንኙነት ምን ይመስል እንደሆነ እንቃኛለን። :mrgreen:

Meleket
Member
Posts: 357
Joined: 16 Feb 2018, 05:08

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Meleket » 12 Jul 2019, 11:27

በዘመነ አረመኔነት

ክርስቶስ ከመምጣቱ አስቀድሞ፣ “የቄሣርን ለቄሣር፣ የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር” የሚለውን ትምህርቱን ከመዘርጋቱ በፊት፣ የነበሩት እንደ ሮማዊያን ያሉ ትልልቅ መንግሥቶች፣ መንፈሳዊንና ፖለቲካዊ ኃይልንና ዘዴን አጣምረው የሚጓዙ ነበሩንጉሥ በመንፈሳዊ ጉዳይም ውስጥ ዋና ሆኖ፣ ሕዝባዊ አምልኮንም ሳይቀር የሚያከናውን እሱ ራሱ ነበር። ምክንያቱም ይህን የመሰለው ሥርዓትና አገባብ ከአርበኝነት ጋር ይያያዝ ስለነበር ነው። በክርስቶስ ግዜ ግን ይህ አገባብ መልኩንና አፈጻጸሙን ቀይሮ፣ ንጉሥ ሕዝቡን ወደ አምልኮ የሚመራ መሆኑ ቀርቶ፣ እሱ ራሱ የሚመለክ፣ ወይም አምልኮና ስግደትን የሚቀበል፣ እንዲያው ባጭሩ “አምላክ” ሆኖ ተገኝ:mrgreen:

ይህም በምስራቅ ወገን ጀምሮ፣ በሮማዊ ግዛት ውስጥም የታየው በአውግስጦስ ቄሥር ዘመን (ከ31 ቅ.ል.ክ. እስከ 14 ዓ.ም.) ሲሆን፣ ይህ ልማድ የኋላ ኋላ አድጎና ተስፋፍቶ፣ ንጉሥን የማምለክ ሁኔታ ለንጉሥ ይሰጠው ከነበረው የአርበኛነት ስሜት ጋር ተወሃህዶ ተገኘ። እንዲያ ሲሆንም፣ እንግሊዛዊው ሎርድ ኣክተን ያለው ቃል መፈጸሙ የግድ ሆነ፦ “ሥልጣን፣ በተለይም ወሰን ወይ ገደብ የሌለው ሥልጣን፣ ወሰን ወይም ገደብ የሌለው ሙስናን ይፈጥራል ወይም ያስከትላል”። ይህን ለመሰለው ጨቋኝነትና አፋኝነት እንዲሁም አምባገነንነት (Oppressive Totalitarianism) ቀደምት የክርስትያን መሪዎችና የሥነ-መለኮት መምህራንና፣ የቤተክርስትያን አበው ሽንጣቸውን ገትረው ታጥቀው ተዋግተውታል

እኒያ የቤተክርስትያን የመጀመሪያዎቹ መምህራን እምንላቸው (አበው) በሐዋርያት በኩል አድርጎ ወደ እነርሱ የደረሰውን አዲስ የክርስቶስ ትምህርት ለማቀብና ለማስተላለፍ ጣሩ። ስለሆነም “የቄሣርን ለቄሣር፣ የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር” የሚለውን የክርስቶስ መመሪያ፣ እንዲሁም “ማንኛውም ሰው ለበላዮ ወይም በሱ ላይ ለተሾመው ባለ ሥልጣን ይገዛለት፣ ምክንያቱም ከአምላክ ካልሆነ በስተቀር፣ ሌላ ሥልጣን የለምና። እነኝህ በሕይወት ያሉ ባለ ሥልጣኖችም በአምላክ የተሾሙ ናቸው፣ ስለሆነም ባለ ሥልጣንን የሚቃወም፣ አምላክ የሾመውን ነው የሚቃወም ማለት ነው”። (ሮሜ 13፡1) ለማቀብና ለማሸጋገር ጣሩ።

በቀጣይ ክፍል ይህን በተመለከተ አበው የቤተክርስቲያን መምህራን እነ ቅዱስ ቴዎፍሎስ ዘአንጾኪያ ምን ይላሉ የሚለውን ክፍል እንመለከታለን።
:mrgreen:

AbebeB
Member
Posts: 3425
Joined: 15 Oct 2016, 10:31

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by AbebeB » 12 Jul 2019, 11:30

Why you insult us? Please avoid: “ኣልቦ ነገር ወኣልቦ ነቢብ ዘኢተሰምዓ ቃሎም፡. ውስተ ኵሉ ምድር ወፅኣ ነገሮሙ፡. ወእስከ ኣጽናፈ ዓለም በጽሓ ነቢቦሙ።”

Meleket
Member
Posts: 357
Joined: 16 Feb 2018, 05:08

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Meleket » 12 Jul 2019, 11:50

AbebeB wrote:
12 Jul 2019, 11:30
Why you insult us? Please avoid:.....
አቶ AbebeB እንዴ ቀስ በል እንጂ፣ ምን ነካህ ሰው ይታዘበኛል አትልም እንዴ! ይህ ትምህርት ቤት እንጂ ጠጅ ቤት እኮ አይደለም! :lol: አንተንና መሰል ‘ረቂቅ ፖለቲከኞቻችንን’ ለማስተማር ነው የምርምሩን ውጤት እዚህ ያመጣነዉ እኮ! :mrgreen:

Degnet
Senior Member+
Posts: 22770
Joined: 16 Feb 2013, 11:48

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Degnet » 12 Jul 2019, 11:54

Meleket wrote:
12 Jul 2019, 02:17
ይህ ጽሑፍ Hidmona H Rights ከጻፉት መጸሐፍ የተቀነጨበ ነው። መንግሥትና ሃይማኖት ግንኙነታቸው ምን እንደሚመስልም በጥንቱ ዘመን በመካከለኛው ዘመንና በዘመናዊው ዓለም ይተነትንንልናል። ይህን ታሪኽ ጠንቅቀው ያልተገነዘቡ የዘመናችን ፖለቲከኞች ጽንሰ ሃሳቡን ጠንቅቀው ካለመረዳታቸው የተነሳ የተሳሳተና የተወላገደ ትርጓሜ ሲሰጡት ስለሚታዩ እስቲ ይህን ሳይንሳዊ ጥናት “ኣልቦ ነገር ወኣልቦ ነቢብ ዘኢተሰምዓ ቃሎም፡. ውስተ ኵሉ ምድር ወፅኣ ነገሮሙ፡. ወእስከ ኣጽናፈ ዓለም በጽሓ ነቢቦሙ።” እያልን ደራሲዎቹን እያመሰገንን እንማማርበት። መልካም ንባብ። https://www.amazon.com/%E1%8D%96%E1%88% ... 1771365498

የሃይማኖትና የፖለቲካ (መንግሥት) ግንኙነት - በታሪክ አኳያ

“እነኝህ ሁለት ዓይነት ፍቅሮች ናቸው፤ የመጀመሪያይቱ መንፈሳዊት ነች፣ ሁለተኛዋ ግን መልካም አይደለችም (መጥፎ ነች)፣ የመጀመሪያይቱ ማኅበራዊ ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን ግላዊና ስስታም ነች፣ ለኔ ብቻ ባይ ናት፣ የመጀመሪያይቱ ስለ ሰማያዊቷና መንፈሳዊቷ ማኅበር ስትል የጋራ ጥቅምን ስትመለከት፣ ሁለተኛይቱ ግን በስግብግብነት ሁሉንም ማኅበራዊ ጉዳዮች ለራሷ ለግሏ ብቻ ልትወርስ ወይ ልታግበሰብስ ትፈልጋለች፣ ምክንያቱም በትዕቢት የተወጠረች ስለሆነች ነው። የመጀመሪያይቱ በአምላክ ስር የምትኖር ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን የአምላክን ህልውና ከናካቴው የምትጻረር ነች፤ የመጀሪያይቱ የተረጋጋች ስትሆን ሁለተኛይቱ ግን በጥባጭና በሁከት የተመላች ነች፤ የመጀመሪያይቱ ሰላማዊት ስትሆን፤ ሁለተኛይቱ ግን ነውጠኛ ነች፣ የመጀመሪያይቱ የተሳሳቱ ሰዎች ከሚያሞካሿት ይልቅ ሓቅን ትመርጣለች፣ ሁለተኛይቱ ግን በፈለገው አኳኃን ይምጣ በውሸት የሚያሞካሻትንና ከንቱ ውዳሴን ከመጠን ባለፈ ሁኔታ ትሻለች። የመጀመሪያቱ ትሕትና የተመላችና ተወዳጅ ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን ቅናታም ነች። የመጀመሪያይቱ እሷ ለራሷ የምትሻውን ለማንኛውም አካል ትመኛለች፣ ሁለተኛይቱ ግን ማንኛውንም አካል ለማንበርከክ ትሻለች። የመጀመሪያይቱ ለጓደኛዋ ወይ ጎረቤቷ መልካም እንዲሆንለት ስትጥር፣ ሁለተኛይቱ ግን ጓደኛዋን ወይም ጎረቤቷን እንደ መገልገያነት ትጠቀምበታለች።

በሰው ልጆች መካከል ሁለት ከተሞች አሉ። እነርሱም ሊለካና ሊደረስበት በማይችለው የአምላክ በጎ ርህራሄ ስር ይገኛሉ። አምላክ ማንኛውንም ፍጡር የሚያስተዳድር ነው። የመጀመሪያዋ ከተማ የቅኑዎችና የጻድቃኖች ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን በመንፈስ የደነዘዙት ከተማ ነች። እነዚህ ሁለት ከተሞች ለግዜው የተደበላለቁ ቢመስሉም፣ በመጨረሻው የፍርድ ዘመን ግን ይለያያሉ ይህም ማለት መለያየታቸው አይቀሬ ነው . . .” (ቅዱስ ኣጎስጢኖስ -De Genesi ad Litteram XI, XV. 20; Augustine’s Quest of Wisdom 249)


ይህ ትልቅ መምህር፣ የኅብረተሰብን አውታሮች(እርከኖች) ከሁለት መድቦታል፣ ክርስትናዊና አረማዊም ብሎታል። ሥልጡን የነበረው የሮማዊያን ግዛት ተሸንፎ፣ ሮማም እ.ኤ.አ.በ410 ዓ.ም. አላሪክ በተባሉ የሰሜን ወራሪዎች እንደተያዘች፣ አጎስጢኖስ “የእግዚአብሔር ሃገር” ወይም “ሃገረ እግዚኣብሔር” (The City of God) የተሰኘች መጸሓፉን ደረሰ። በዚችው መጸሓፉም በታሪክና በታሪክ ጉዞ ላይ ያለውን አመለካከት አነጥሮና ኣብራርቶ ይገልጻል። መንፈሳዊቷ “የእግዚአብሔር ሃገር ወይ ከተማ” እንዴት እንደተቆረቆረችና እንዳደገች (ምንጯንና አስተዳደጓን ወይም አበለጻጸጓን)፣ እንዲሁም ዓለማዊዋና (ዓላዊት/ወዳቂዋ/ ተሳሳቿ) “የሠይጣን ከተማ ወይ ሃገር” በሚለዋወጠውና በሚገለባበጠው ሥልጣኔ መካከል እንዴት አድርጋ እንደምትበቅልና እንደምትታይ ግልጽ በሆነ ሁኔታ ይዘረዝረዋል። ሮማውያን የነበራቸውን ባሕሪያዊና መንፈሳዊ ኃይል እንዳጠፉ፣ ተንገዳግደውና ተሰነካክለው ወደቁ፣ የሮማውያን ሥልጣኔ ቢደመሰስም እንኳን፣ ክርስትያናዊቱ ከተማ ግን በሕይወት እንደምትኖርና እንደምትቀጥል የአጎስጢኖስ የማይናወጥ ግንዛቤ ነበር።

ስለሆነም የሮማ ግዛትና ሥልጣኔ እንዳለፈ፣ አዲስ የመካከለኛው ዘመን ክርስትያናዊ ግዛት ተከሰተ፣ ተስፋፋም፣ ማእከሉንም በተለይ በአውሮፓ እምብርት (በጀርመን) አካባቢ አደረገ። ያም ሆኖ የአጎስጢኖስን ጹሁፎች ያነበቡ ሰዎች ትኩረታቸው ሁሉ፣ “አጎስጢኖስ ያለው ሁሉ መች ይሆን የሚፈጸም??” የሚል ይመስል ነበር። ይህም ሌላ ውጥረትን ፈጠረ፤ ዓለማዊቷን ከተማ፣ በሮማውያን መንግሥት ከወከልናት፣ አዲስቷን ክርስትያናዊ መንግሥትንስ ታድያ በምንድን ነው የምንወክላት/የምንገልጻት (እንዴት ልናያት ነው)? ይህም ስለሆነ አንድ አዲስ አይነት አመለካከት ተከሰተ፣ ይሀውም -
 እንዲያው በደፈናው መንግሥተ-ሃገርን (the State) ከዓለማዊቷ ከተማ ጋር ማመሳሰል እንደማይገባ፣
 ስለሆነም መንግሥትና ቤተክርስትያን፣ አንዲት የ“ አምላክን ከተማ” ማቆም/መመስረት አለባቸው የሚል ሓሳብ ገነነ፡ አንሰራፋም።
 አንድ “ክርስትያናዊ ኅብረት” (Christian Commonwealth) ሆነውም መንፈሳዊና ምድራዊ፣ የቤተክርስትያንና የዓለም (ፖለቲካዊ አኳኋን) የሚወሃሃድበትና፣ ግን ደግሞ ሁለቱ የተለያየ ችሎታና ጥበብ/አመለካከት መሆኑም ታወቀ።

ከዚህ አስተሳሰብም የመካከለኛው ክፍለ ዘመን ኅብረትና አንድነት፣ ሁለቱም ተፈጠረ። ቤተክርስትያንና መንግሥት፣ ሃይማኖትና ፖለቲካ ጭራሹኑ ተደበላለቀ ተዳቀለም። አሁን አሁን በሁሉም በበለጸጉ ሃገሮች ያለው - “ የመንግሥትና የቤተክርስትያን መለያየት” (Separation of Church & State) ከሚባለው ዘመናዊ አስተሳሰብ ጋር የሚጋጭ ሓሳብና አመለካከት ተስፋፋ ገነነም። ሆኖም ግን ይህን ፍጹም የሆነ ልዩነት የሚል አመለካከትን ባጠናከርክ ቁጥር፣ መንግሥትና ቤተክርስትያን ፍጹም ከተለያዩ፣ አስቀድሞ ወደተጠቀሰው የአጎስጢኖስ ሃሳብ ወይ አመለካከት እንደ መመለስ ማለት ነው። ይህ ደግሞ ቤተክርስትያን ከዕለታዊና የወትሮ የኅብረተሰብ ህላዌ አኳያ፣ ልትገለል ወይ ልትነጠል ነው ማለት ነው፤ የመጭው ዓለምና መንፈሳዊ ወገን ብቻ ተደርጋ ትታሰብ የነበረቸው፣ በኅብረተሰብ ዕለታዊ ሕይወት ውስጥ ልትፈጽመው የሚገባት ሚናና ሊኖራት የሚገባ ተጽዕኖና ልትሰጠውና ልታበረክተው የሚገባት ብርሃንን እንድታበረክት ዕድል አይኖራትም ማለት ነው። በሌላ አኳያ ደግሞ ይህ አመለካከት ዓለማዊውን መንግሥት ወይም ፓለቲካዊውን ወገን ብቻውን ራቁቱን የሚያስቀር፣ ማንኛውም ከመንፈሳዊ ወገን ሊያገኘው ይችል ከነበረ ብርሃንና ድጋፍን እንዳያገኝ የሚያስደርግ፣ ስለሆነም ለብቻው ተገልሎ፣ ወደ ስስታምነትና አረመኒያውነት፣ አጎስጢኖስም ሳይቀር ወደገለጸው ዓለማዊነት ሁኔታ አያመራምን? የሚል ጥያቄን አነሳሳ።

በእምነት የተሞሉ ምሁራንና ተሞክሮ ያላቸው ሰዎችም ሊያስሱት የሚገባቸው፣ ይህን ቀላል መልስ የማይገኝለትን ጥያቄ ሊያስቡበት እንደሚገባ ነው። ስለሆነም ይህን ልንረዳ እንችል ዘንድ እንዲያግዘን፣ ወደ ኋላ ተመልሰን የታሪክን ጉዞ መፈተሽ ይገባናል። የቤተክርስትያንና የመንግሥት ግንኙነቶች ባለፉት ዘመናትና፣ አሁን ደርሶበት ያለ ሁኔታን ማየት ያስፈልገናል። ምክንያቱም ታሪክ የሕይወት መምህር ነችና።

በቀጣዩ ክፍል በዘመነ አረመኒያዉያን ይህ የመንግሥትና የሃይማኖት ግንኙነት ምን ይመስል እንደሆነ እንቃኛለን። :mrgreen:
This is another good article.Knowledge is power.

Meleket
Member
Posts: 357
Joined: 16 Feb 2018, 05:08

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Meleket » 16 Jul 2019, 03:15

"መንግሥትና ሃይማኖት" በሚል ርእስ የቀረበው ሳይንሳዊ ጥናት ይቀጥላል፣ መልካም ንባብ!


አበው፣ የቤተክርስትያን መምህራን - ምን ይላሉ?

የሮማ ነገሥታት አረማውያን እስከነበሩበት ግዜ ድረስ፣ የክርስትናን ብቃትና ሓቀኝነት ለማስረዳት ይጥሩ የነበሩት ምሁራን (apologetes)፣ በአንድ በኩል ክርስትናን ሊያጠቁት ከሚነሱ አካላት እየተከላከሉለት፣ ጎን ለጎን ደግሞ ክርስትያን ለመንግሥታቸው ያላቸውን እምነት በመግለጽ፣ ንጉሥን እንደ አምላክ በመቁጠር ማምለክን ግን፣ በጭራሽ የሚኮንኑት ጉዳይ ነበር። በዚህ ምክንያትም ቅዱስ ቴዎፍሎስ ዘአንጾኪያ ንጉሥ የተሾመ እንዲመለክና እንዲሰገድለት ሳይሆን፣ በተገቢው መልኩ እንዲከበር ነው፤ ምክንያቱም እሱ በአምላክ የተፈጠረ ሰው እንጂ፣ አምላክ አይደለም” (To Autolycus 1፡11)።

በ 2ተኛው ምእተ ዓመት የነበረው ታሲያን የተባለ ሌላ ክርስትያን ደራሲም - “ንጉሥ እየጠየቀን ያለው ቀረጥ/ግብር እንድንከፍል ነውን? እኔ በበኩሌ ይህን ቀረጥ ወይ ግብር ለመክፈል ዝግጁ ነኝ። አስተዳዳሪው ወይ ገዢው እንዳገለግለው ወይም እንድላከው ነውን የሚጠይቀኝ ያለው? መልካም! በሱ ግዛት ስር (የሱ) በመሆኔ፣ በሱ ስር መሆኔን ሳላወላዳ የምቀበለው ጉዳይ ነው። (against the Greeks 4) ተርቱሉያንም ቢሆን፣ “ክርስትያን የማንኛውም ወገን ጠላት አይደለም፣ የሮማውንም ንጉሥ አይጠላውም” ይላል። (ወደ ስካፑላ 2)።

ክርስትያኖች ንጉሥን ለማምለኽ ፈቃደኞች ስላልሆኑ፣ እንደ “ፀረ-አምላክ” (“atheist”) እንደ “የሰው ልጆች ጠላቶች” ተገምተዋል ወይ ተቆጥረዋል፣ አቻ የማይገኝለት ስደትና ሰማዕትነትን እንዲቀበሉም ተገደዋል። ለንጉሥ መስዋዕት ማቅረብና አለማቅረብም ዋነኛው መፈተኛቸው ነበር፣ ክርስትያኖች ይህንን ድርጊት በማያሻማና በማያወላውል መልኩ ተቃወሙት። ይህ የተባለው ስደት ግን በሁሉም መስክ አንድ ዓይነትና ተመሳሳይ አልነበረም፤ ስለሆነም አንዳንድ ክርስትያኖች በየግል ሲታዩ(ሲገመገሙ)፣ ቅኑዎች አርበኞችና ለመስዋዕትነት ዝግጁ የሆኑ ነፍጠኞች መሆናቸውን አስመሰከሩ። ምክንያቱም ሠራዊት ውስጥ መሰለፍ ወይም የሠራዊት አባል መሆን ብቻ ሳይሆን፣ በፍላጎት የሠራዊት አባል መሆንም አልነበረም አይባልም።

እኒያ የክርስትና ሰማዕታት ያሳዩት የነበሩት ድፍረትና ጀግንነት፣ ለቀሪዎቹ በሕይወት ለተረፉት ሲያበረታታቸው፣ እንዲህ ያለን ድፍረትንና ጀግንነትን ለመፈጸም የምታበረታታ ሃይማኖት፣ አስፈላጊ መሆን አለባት የሚል ግምገማና ትንታኔ፣ በአረማውያኖቹ ሓሳብና አስተሳሰብ ውስጥ ዳበረ። ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ (Constantine the Great) የክርስትና ሃይማኖትን ነጻ ያወጣበት “የሚላኖው አዋጅ” (The Edict of Milan 313 ዓ.ም.) በመባል የሚታወቅ ሰነድ ነው። ዡልያን ከሓዲው (Julian the Apostate) የተባለው ንጉሥ (361-363)፣ እሱ ራሱ ወደ አረመኔነቱ ተመልሶስ፣ መላው ኅብረተሰቡንም ጭምር ወደ አረመኔነት ለመመለስ (ለመለወጥ)፣ ያችን ሰዓት የኋሊዮሽ ለመዘወር ጥረት አላደረገም አይባልም። ይህ ግን “በከንቱ ጻመውከ ኤሣው” የተባለ ሆነ። ከዚህ በኋላም መንግሥቱ ራሱ፣ ከ 382 በኋላ አረመኔነቱና አረመኒያዊ አመለካከቱ እየተዳከመና እየጠፋ ሄደ

በቀጣዩ ክፍል ቄሣረ-ጵጵስና (Caesaro-papism) የሚለውን ክፍል በጥቂቱ እንቃኛለን።
:mrgreen:

Meleket
Member
Posts: 357
Joined: 16 Feb 2018, 05:08

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Meleket » 20 Jul 2019, 01:20

ቄሣረ-ጵጵስና (Caesaro-papism)

ይህ ቄሣርነትና ጵጵስናን ያጠቃለለ (Caesaro-papism) ሥርዓትና አገባብ፣ እኒያ እስከዚህ ግዜ ድረስ በሁሉም ነገር ላይ ሥልጣን የነበራቸውን የክርስትና-ነገሥታት መብትና ሥልጣናቸውን እንዲለቁ ወይም እንዲተው፣ ዝግጁዎች እንዳልነበሩ የሚያሳይ ነበር። ስለሆነም ነገሥታት ራሳቸውን እንደ የሃይማኖት ጠበቆች አድርገው ስለሚገምቱና ስለሚቆጥሩ ልክ አቡኖች እንደሆኑ ይታሰቡ ነበር። ለምሳሌ ንጉሥ ቆስጠንጢኖስ፣ እሱ ራሱ “የቤተክርስትያን የውጭ ግንኙነት መስክም ሳይቀር አቡን” ሆኖ እንዲታይ የሚያደርግ አስተሳሰብ ነበር። ቀዳማዊ ንጉሥ ተዮዶስዮስ ደግሞ በ382 እ.ኤ.አ. ባወጣው አዋጁ/ድንጋጌው፣ ክርስትናዊ ቅኑ እምነትና ትምህርት አስፈላጊ እንደሆነና፣ ከዚህ ቅኑ እምነት ያንገራገረ ወይ አሻፈረኝ ያለ በሕገ መንግሥት እንደሚያስጠይቀው አወጀ። ስለሆነም ከመናፍቓን አንጻር የሚወጣ ሕግ ሲበዛና ሲሰፋ ታየ። 57 ዓመታት ባደረገው የዳግማዊ ተዮዶስዮስ ግዛት፣ 68 አዋጆችን አወጀ (408-450)። በነዚህ አዋጆች ግልጽ የተደረገው “ዋነኛውና ተቀዳሚው የንጉሥ ተግባር፣ እውነተኛዋን ሃይማኖት መጠበቅና ማቀብ ሲሆን፣ ያች ሃይማኖት የምታቀርበው ስግደትና አምልኮ ደግሞ ከትክክለኛው ሰብአዊ እድገትና አካሄድ ጋር የተሳሰረ እንዲሆን” መጣር ያለበት መሆኑን የሚያስረዳ ነው። ይህ የቄሣርና የጳጳስ (Caesaro-papism) ሃላፊነቶች መጣመር አድጎ ጫፉ ወይ ጠርዙ ላይ የደረሰበት፣ በዘመነ ታላቁ ንጉሥ ዡስቲንያን (527-565) ነው። በዚህ ንጉሥ አክራሪ ሕጎችና አዋጆች ውስጥ ደግሞ፣ ንጉሥ ውሳኔ ከሚሰጥባቸው የቤተክርስትያን ተልዕኾዎች መካከል አንዳንዶቹ የሚጠቀሱት ናቸው፣ - የጳጳሳት አሰላለፍ፣ ቅደም ተከተልና የሃላፊነት ደረጃ፣ ሢመተ ጳጳሳትን የሚመለከቱ ጉዳዮች ... ውሳኔ መስጠት፣ ሥነ-መለኮትንና (Theology) ሥነ-ኣምልኾን (Liturgy) የሚመለከቱ መመሪያዎች መስጠት፣ የንጉሥ መብት እንደሆኑ አድርጎ ያስቀምጠዋል ወይም ያቀርበዋል።


በቀጣይ ክፍል ይህን ለመሰለው የቄሣረ-ጵጵስናዊ አካሄድ በወቅቱ አበው የቤተክርስትያን መምህራን ያቀረቡትን ተቓውሞ እንቃኛለን። :mrgreen:

Meleket
Member
Posts: 357
Joined: 16 Feb 2018, 05:08

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Meleket » 23 Jul 2019, 04:52

አበው የቤተክርስትያን መምህራን ቄሣረ-ጵጵስናን (Caesaro-papism) በተመለከተ ያቀረቡት ተቓውሞ

ይህን ለመሰለው በቤተክርስትያን ውስጥ ገደብየለሽ የንጉሥ ጣልቃገብነትን፣ አንዳንድ አበው፣ በተለይም በምሥራቕ ወገን የነበሩ ጳጳሳት አልተቃወሙትም አይባልም (ተቃውመውታል)። ምክንያቱም ይህን በ 330 እ.ኤ.አ. ቍስጥንጥንያ ውስጥ ላደገው ንጉሣዊ ማእከል፣ አገልጋዮች መሆን ለቤተክርስትያን መሪዎች አልተዋጠላቸውም። በ350 አካባቢ የኮርዶቫ (ስፐይን) አቡን ሆሲዮስ፣ ኢየሱስ የቄሣርን ግብር በተመለከተ የተናገረው ጠቅሰው፣ ንጉሥ ኮስታንታንሲዮስ ዳግማይን እንደሚከተለው አሉት - “አምላክ መንግሥታትን በእጅህ አስረከበህ፣ ለኛ ደግሞ የቤተክርስትያንን ጕዳይ አደራ ሰጥቶናል...፣ ምድራዊውን ሥልጣን ለማካሄድ ለኛ አልተፈቀደልንም፣ ለእርስዎም ጌታየ! ዕጣን (=ቤተመቕደስ) እንዲያጥኑ የተሰጥዎት ችሎታ የለም”።

የሚላኖው ጳጳስ ቅዱስ አምብሮዝዩስ (374-397) ደግሞ ይህን በመሰለው ግልጽና የማያወላዳ አገላለጽ - “ግብርን መክፈል የሚገባን በእርግጥ ለቔሣር መሆኑ አያጠራጥም፣ ቤተክርስትያን ግን የእግዚአብሔር ነች፤ ስለሆነም ለቔሣር ልትሰጥ/ልትወሰን (በቔሣር ስር ልትሆን) አይገባትም፤ ምክንያቱም የአምላክ-ቤት የቔሣር አይደለም ... ይህን እያልኩ ያለሁት፣ ለንጉሥ ካለኝ አክብሮትና አድናቆት ጋር መሆኑ ማንም የሚቃወመው አይደለም። ለሱ (ለንጉሡ) የቤተክርስትያን ልጅ ከመሆን በላይ ሌላ የሚያገኘው ትልቅ ክብር የለውም፣ ... ስለሆነም ንጉሡ ቤተክርስትያን ውስጥ በስሯ እንጂ፣ የበላይዋ ሊሆን አይችልም”።(Against Auxentius)

በሌላ ወቅትም አብምሮዝዩስ፣ የእምነት ጕዳይ ከንጉሥ ሥልጣን ውጭና ንጉሥን የማይመለከት መሆኑን ሲያሳይ እንዲህ ይላል፦ “የእምነትን ጕዳይ በተመለከተ፣ አንድ ማንም ዓለማዊ ሰው በሌላ አንድ አቡን ላይ የበላይ ሆኖ ውሳኔ የሚሰጥበት ጉዳይ የት ነው ሰምታችሁ የምታውቁ (ተሰምቶም አይታወቅ)? እናማ እኛስ በሰዎች ተሞኝተንና ተደልለንስ፣ ለክህነት በዋነኝነት የተሰጠውን መብትና ግዴታዎች፣ አምላክ የሰጠንን ክብርና ልዕልና ለሌሎች አሳልፈን ልንሰጠውና፣ ራሳችንን ልናዋልርድ ማለት ነውን? ... ቅዱሳት መጻሕፍትንና ያለፈውን ግዜያት ተሞክሮ ስናጤን ደግሞ፣ የእምነት ጕዳይን በተመለከተ፣ -እምነትን በተመለከተ ነው እያልኩ ያለሁት፣- አቡናት/ጳጳሳት ናቸው በነገሥታት ላይ የሚፈርዱት እንጂ፣ ክርስትያን ነገሥታት በአቡናት ላይ ሆነው እንደማይወስኑ መታወቅ አለበት፣ ይህንን ሓቅስ ማነው እኮ ማነው ሊሽረው የሚችል? (መልእ. 21)።

እነርሱ በሚያቀርቡት ሙግት፣ ስለ ሁሉም ነገር መወሰንና መመሪያ መስጠት የንጉሥ ሕጋዊ መብቱ ነው፣ ለምን ቢባል ሁሉም በሱ ስር ስለሆነ፡ ይላሉ። መልሴ እንደሚከተለው ነው - ኦ ንጉሥ! በመለኮታዊ (መንፈሳዊ) ጉዳዮች ወይ ነገሮች ላይ ሥልጣን አለኝ ብለህ አታስብ፤ ይህን የመሰለ ጉጉትና ምኞትም አይኑርህ፣ ረጂም ዘመነ ሥልጣንን ከፈለግክ ራስህን ከአምላክ ስር አስገዛ። የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር፣ የቄሣርን ለቄሣር የሚል ጽሑፍ አለ። የመንግሥት አዳራሽ የሚገባው ለንጉሥ ነው፣ አብያተ ክርስትያን ደግሞ ለካህን ነው የሚገባው። ላንተ የተሰጠህ ሥልጣንና መብት፣ በመንግሥታዊ ሕንጻዎች ላይ እንጂ፣ ቅዱስና መንፈሳዊ በሆኑት ነገሮች ላይ አይደለም”፣(መል. 20)።

በዚህ በ 20ኛ መቶ ክፍለ ዘመን (ምእተ -ዓመት)፣ ከሃገራቸው የኮሚኒስት መሪዎች ጋር የተጋፈጡት የፖላንድ ሊቀጳጳሳት ካርዲናል ቪሽንጽኪ (Cardinal Wyszynski)፣ ይህን የአምብሮዝዩስ ሓሳብ የሚያንጸባርቅ ሃሳብ፣ ለእኒያ ለኮሚኒስቶች ገልጠውላቸዋል - “እናንት ቄሣሮች ወይንም የቄሣር ልጆች ለአምላክ እንጂ ለሌላ ለማንም ልትገዙ አይገባችሁም”። ቅዱስ አብሮዝዩስ ይህንን ያለውን ቃላትና የሰጠውን ትምህርት፣ ከንጉሥ ተዮዶስዩስ አንጻር በተግባር ላይ አውሎታል። ካሊኒኩም በተባለ ቦታ ላይ ስለነበረው የአይሁድ ምኵራብና፣ ሳሎኒካ ላይ በተፈጸመው የሰዎች ኅልቀትም፣ ቀዳማዊ ንጉሥ ተዮዶስዩስን በብርቱ ቃላት ኮንኖታል ወቅሶታል አውግዞታልም። እንደ አምብሮዝዩስ ሁሉ በምሥራቕ ወገንም፣ ታላቁ ባስልዮስንና፣ ዮሓንስ አፈወርቅን የመሰሉ፤ አቡናት፣ ነገሥታት ስለሆኑ(በመሆናቸው) ብቻ ይህን የቤተክርስትያንን አስተዳደር መውረስ ማለትም (Caesaro-papism) የሆነ ዝንባሌያቸውን፣ ያለ ምንም ማመንታት በቀጣይነት ተቃውመዋቸዋል።

“አምላክን ሳትቀበልና፣ እሱኑ ሳታውቅ የፍትሕን ጕዳይ በሚገባ መፈጸምና መጠበቅ ይቻላል” የሚልን አመለካከት፣ ሳይሰሮ (ወይም ቺቸሮ Cicero) የተባለ ላቲናዊ ደራሲ ያመጣውን/ያነሳሳውን ሓሳብ፣ ቅዱስ አጎስጢኖስ አበርትቶ ተቃውሞታል። እንዲያውም በአንጻሩ፣ አንድ መንግሥት ፍትሓዊ ሆኖ፡ የፍትሕን ጉዳዮች በተግባር ላይ ሊያውል ከሆነ፣ የእምነት ጉዳዮችንና ሃይማኖትን የሚያከብርና የሚቀበል መሆን አለበት። አረማዊው መንግሥተ-ሃገር (state) ብቁና ቅኑ እምነትና-ሃይማኖት የሌለው ስለሆነ ፍትሕን ለማንገሥ ዓቅምና ብቃት የለውም።

ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ጀላስዩስ ደግሞ የቤተክርስትያንና የመንግሥትን (የሃይማኖትንና የፖለቲካን) ግንኙነት የሚመራ ጥንታዊና ዘመናዊ ትምህርትን አበርክቷል። ሁለቱም ጎን ለጎን የሚሄዱ፣ አንዱ ከአንዱ ነጻ የሆነ፣ በየራሱ መንገድና ማሳ ላይ የሚሠራ ሥልጣንና ችሎታ ነው። በማለትም እንዲህ ያስቀምጡታል፦ “ዓለም የሚመራባቸውና የሚገዛበት ሁለት ነገሮች አሉ፤ መንፈሳዊ (የተቀደሰ) የጳጳሳት ሥልጣንና፣ የነገሥታት ሥልጣን ናቸው። ከነዚህ ከሁለቱ የከበደውና ክቡሩ፡ ያ የካህናትና የጳጳሳት ሥልጣን ነው፤ ምክንያቱም ነገ በአምላክ የፍርድ ዙፋን ፊት ቀርበው፣ ነገሥታትንም በተመለከተ ጕዳይ ሳይቀር የሚጠየቁ በመሆናቸው ነው።ኦ! የተፈቀርክና ሞገስ የሞላህ ልጃችን! አንተ በሥልጣንህ ከሰው ልጆች ላይ ላቅ ያልክ ብትሆንም እንኳን፣ መንፈሳዊ (መለኮታዊ) ነገሮች ላይ ሥልጣን ባላቸው ሰዎች እግር ስር፣ ራስህን እንታጎነብስ (ትሑት እንድትሆን)፣ ከእነርሱም ለድኅነትህ የሚያስፈልግህን ነገሮች እንደምትለምን ... ታውቃለህ። ... አቡኖችም ቢሆኑ አምላክ የሰጠህን ንጉሣዊ ሥልጣን አውቀውልህ፣ መንግሥታዊ ጕዳዮችንና ምድራዊ ነገሮችን በተመለከተ፡ የምታወጣቸውን ሕጎችህንና ድንጋጌዎችህን የሚታዘዙ ከሆኑ ዘንድ፣ አንተም ታድያ ለእኒያ መንፈሳዊና የተቀደሰ የአምላክ ምሥጢራትን ለማደል የተቀቡትን/የተመረጡትን አባቶች፣ ምን በመሰለ መንፈሣዊ ቅንዓት ነው መታዘዝ የሚገባህ!!”(መልእ.12)።


በቀጣዩ ክፍል “የመካከለኛው ዘመን (Middle Age) ክርስትያናዊ ሥርዓት” ምን ይመስላል የሚለውን ክፍል በከፊል እንቃኛለን! :mrgreen:

Degnet
Senior Member+
Posts: 22770
Joined: 16 Feb 2013, 11:48

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Degnet » 23 Jul 2019, 06:39

Meleket wrote:
12 Jul 2019, 02:17
ይህ ጽሑፍ Hidmona H Rights ከጻፉት መጸሐፍ የተቀነጨበ ነው። መንግሥትና ሃይማኖት ግንኙነታቸው ምን እንደሚመስልም በጥንቱ ዘመን በመካከለኛው ዘመንና በዘመናዊው ዓለም ይተነትንንልናል። ይህን ታሪኽ ጠንቅቀው ያልተገነዘቡ የዘመናችን ፖለቲከኞች ጽንሰ ሃሳቡን ጠንቅቀው ካለመረዳታቸው የተነሳ የተሳሳተና የተወላገደ ትርጓሜ ሲሰጡት ስለሚታዩ እስቲ ይህን ሳይንሳዊ ጥናት “ኣልቦ ነገር ወኣልቦ ነቢብ ዘኢተሰምዓ ቃሎም፡. ውስተ ኵሉ ምድር ወፅኣ ነገሮሙ፡. ወእስከ ኣጽናፈ ዓለም በጽሓ ነቢቦሙ።” እያልን ደራሲዎቹን እያመሰገንን እንማማርበት። መልካም ንባብ። https://www.amazon.com/%E1%8D%96%E1%88% ... 1771365498

የሃይማኖትና የፖለቲካ (መንግሥት) ግንኙነት - በታሪክ አኳያ

“እነኝህ ሁለት ዓይነት ፍቅሮች ናቸው፤ የመጀመሪያይቱ መንፈሳዊት ነች፣ ሁለተኛዋ ግን መልካም አይደለችም (መጥፎ ነች)፣ የመጀመሪያይቱ ማኅበራዊ ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን ግላዊና ስስታም ነች፣ ለኔ ብቻ ባይ ናት፣ የመጀመሪያይቱ ስለ ሰማያዊቷና መንፈሳዊቷ ማኅበር ስትል የጋራ ጥቅምን ስትመለከት፣ ሁለተኛይቱ ግን በስግብግብነት ሁሉንም ማኅበራዊ ጉዳዮች ለራሷ ለግሏ ብቻ ልትወርስ ወይ ልታግበሰብስ ትፈልጋለች፣ ምክንያቱም በትዕቢት የተወጠረች ስለሆነች ነው። የመጀመሪያይቱ በአምላክ ስር የምትኖር ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን የአምላክን ህልውና ከናካቴው የምትጻረር ነች፤ የመጀሪያይቱ የተረጋጋች ስትሆን ሁለተኛይቱ ግን በጥባጭና በሁከት የተመላች ነች፤ የመጀመሪያይቱ ሰላማዊት ስትሆን፤ ሁለተኛይቱ ግን ነውጠኛ ነች፣ የመጀመሪያይቱ የተሳሳቱ ሰዎች ከሚያሞካሿት ይልቅ ሓቅን ትመርጣለች፣ ሁለተኛይቱ ግን በፈለገው አኳኃን ይምጣ በውሸት የሚያሞካሻትንና ከንቱ ውዳሴን ከመጠን ባለፈ ሁኔታ ትሻለች። የመጀመሪያቱ ትሕትና የተመላችና ተወዳጅ ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን ቅናታም ነች። የመጀመሪያይቱ እሷ ለራሷ የምትሻውን ለማንኛውም አካል ትመኛለች፣ ሁለተኛይቱ ግን ማንኛውንም አካል ለማንበርከክ ትሻለች። የመጀመሪያይቱ ለጓደኛዋ ወይ ጎረቤቷ መልካም እንዲሆንለት ስትጥር፣ ሁለተኛይቱ ግን ጓደኛዋን ወይም ጎረቤቷን እንደ መገልገያነት ትጠቀምበታለች።

በሰው ልጆች መካከል ሁለት ከተሞች አሉ። እነርሱም ሊለካና ሊደረስበት በማይችለው የአምላክ በጎ ርህራሄ ስር ይገኛሉ። አምላክ ማንኛውንም ፍጡር የሚያስተዳድር ነው። የመጀመሪያዋ ከተማ የቅኑዎችና የጻድቃኖች ስትሆን፣ ሁለተኛይቱ ግን በመንፈስ የደነዘዙት ከተማ ነች። እነዚህ ሁለት ከተሞች ለግዜው የተደበላለቁ ቢመስሉም፣ በመጨረሻው የፍርድ ዘመን ግን ይለያያሉ ይህም ማለት መለያየታቸው አይቀሬ ነው . . .” (ቅዱስ ኣጎስጢኖስ -De Genesi ad Litteram XI, XV. 20; Augustine’s Quest of Wisdom 249)


ይህ ትልቅ መምህር፣ የኅብረተሰብን አውታሮች(እርከኖች) ከሁለት መድቦታል፣ ክርስትናዊና አረማዊም ብሎታል። ሥልጡን የነበረው የሮማዊያን ግዛት ተሸንፎ፣ ሮማም እ.ኤ.አ.በ410 ዓ.ም. አላሪክ በተባሉ የሰሜን ወራሪዎች እንደተያዘች፣ አጎስጢኖስ “የእግዚአብሔር ሃገር” ወይም “ሃገረ እግዚኣብሔር” (The City of God) የተሰኘች መጸሓፉን ደረሰ። በዚችው መጸሓፉም በታሪክና በታሪክ ጉዞ ላይ ያለውን አመለካከት አነጥሮና ኣብራርቶ ይገልጻል። መንፈሳዊቷ “የእግዚአብሔር ሃገር ወይ ከተማ” እንዴት እንደተቆረቆረችና እንዳደገች (ምንጯንና አስተዳደጓን ወይም አበለጻጸጓን)፣ እንዲሁም ዓለማዊዋና (ዓላዊት/ወዳቂዋ/ ተሳሳቿ) “የሠይጣን ከተማ ወይ ሃገር” በሚለዋወጠውና በሚገለባበጠው ሥልጣኔ መካከል እንዴት አድርጋ እንደምትበቅልና እንደምትታይ ግልጽ በሆነ ሁኔታ ይዘረዝረዋል። ሮማውያን የነበራቸውን ባሕሪያዊና መንፈሳዊ ኃይል እንዳጠፉ፣ ተንገዳግደውና ተሰነካክለው ወደቁ፣ የሮማውያን ሥልጣኔ ቢደመሰስም እንኳን፣ ክርስትያናዊቱ ከተማ ግን በሕይወት እንደምትኖርና እንደምትቀጥል የአጎስጢኖስ የማይናወጥ ግንዛቤ ነበር።

ስለሆነም የሮማ ግዛትና ሥልጣኔ እንዳለፈ፣ አዲስ የመካከለኛው ዘመን ክርስትያናዊ ግዛት ተከሰተ፣ ተስፋፋም፣ ማእከሉንም በተለይ በአውሮፓ እምብርት (በጀርመን) አካባቢ አደረገ። ያም ሆኖ የአጎስጢኖስን ጹሁፎች ያነበቡ ሰዎች ትኩረታቸው ሁሉ፣ “አጎስጢኖስ ያለው ሁሉ መች ይሆን የሚፈጸም??” የሚል ይመስል ነበር። ይህም ሌላ ውጥረትን ፈጠረ፤ ዓለማዊቷን ከተማ፣ በሮማውያን መንግሥት ከወከልናት፣ አዲስቷን ክርስትያናዊ መንግሥትንስ ታድያ በምንድን ነው የምንወክላት/የምንገልጻት (እንዴት ልናያት ነው)? ይህም ስለሆነ አንድ አዲስ አይነት አመለካከት ተከሰተ፣ ይሀውም -
 እንዲያው በደፈናው መንግሥተ-ሃገርን (the State) ከዓለማዊቷ ከተማ ጋር ማመሳሰል እንደማይገባ፣
 ስለሆነም መንግሥትና ቤተክርስትያን፣ አንዲት የ“ አምላክን ከተማ” ማቆም/መመስረት አለባቸው የሚል ሓሳብ ገነነ፡ አንሰራፋም።
 አንድ “ክርስትያናዊ ኅብረት” (Christian Commonwealth) ሆነውም መንፈሳዊና ምድራዊ፣ የቤተክርስትያንና የዓለም (ፖለቲካዊ አኳኋን) የሚወሃሃድበትና፣ ግን ደግሞ ሁለቱ የተለያየ ችሎታና ጥበብ/አመለካከት መሆኑም ታወቀ።

ከዚህ አስተሳሰብም የመካከለኛው ክፍለ ዘመን ኅብረትና አንድነት፣ ሁለቱም ተፈጠረ። ቤተክርስትያንና መንግሥት፣ ሃይማኖትና ፖለቲካ ጭራሹኑ ተደበላለቀ ተዳቀለም። አሁን አሁን በሁሉም በበለጸጉ ሃገሮች ያለው - “ የመንግሥትና የቤተክርስትያን መለያየት” (Separation of Church & State) ከሚባለው ዘመናዊ አስተሳሰብ ጋር የሚጋጭ ሓሳብና አመለካከት ተስፋፋ ገነነም። ሆኖም ግን ይህን ፍጹም የሆነ ልዩነት የሚል አመለካከትን ባጠናከርክ ቁጥር፣ መንግሥትና ቤተክርስትያን ፍጹም ከተለያዩ፣ አስቀድሞ ወደተጠቀሰው የአጎስጢኖስ ሃሳብ ወይ አመለካከት እንደ መመለስ ማለት ነው። ይህ ደግሞ ቤተክርስትያን ከዕለታዊና የወትሮ የኅብረተሰብ ህላዌ አኳያ፣ ልትገለል ወይ ልትነጠል ነው ማለት ነው፤ የመጭው ዓለምና መንፈሳዊ ወገን ብቻ ተደርጋ ትታሰብ የነበረቸው፣ በኅብረተሰብ ዕለታዊ ሕይወት ውስጥ ልትፈጽመው የሚገባት ሚናና ሊኖራት የሚገባ ተጽዕኖና ልትሰጠውና ልታበረክተው የሚገባት ብርሃንን እንድታበረክት ዕድል አይኖራትም ማለት ነው። በሌላ አኳያ ደግሞ ይህ አመለካከት ዓለማዊውን መንግሥት ወይም ፓለቲካዊውን ወገን ብቻውን ራቁቱን የሚያስቀር፣ ማንኛውም ከመንፈሳዊ ወገን ሊያገኘው ይችል ከነበረ ብርሃንና ድጋፍን እንዳያገኝ የሚያስደርግ፣ ስለሆነም ለብቻው ተገልሎ፣ ወደ ስስታምነትና አረመኒያውነት፣ አጎስጢኖስም ሳይቀር ወደገለጸው ዓለማዊነት ሁኔታ አያመራምን? የሚል ጥያቄን አነሳሳ።

በእምነት የተሞሉ ምሁራንና ተሞክሮ ያላቸው ሰዎችም ሊያስሱት የሚገባቸው፣ ይህን ቀላል መልስ የማይገኝለትን ጥያቄ ሊያስቡበት እንደሚገባ ነው። ስለሆነም ይህን ልንረዳ እንችል ዘንድ እንዲያግዘን፣ ወደ ኋላ ተመልሰን የታሪክን ጉዞ መፈተሽ ይገባናል። የቤተክርስትያንና የመንግሥት ግንኙነቶች ባለፉት ዘመናትና፣ አሁን ደርሶበት ያለ ሁኔታን ማየት ያስፈልገናል። ምክንያቱም ታሪክ የሕይወት መምህር ነችና።

በቀጣዩ ክፍል በዘመነ አረመኒያዉያን ይህ የመንግሥትና የሃይማኖት ግንኙነት ምን ይመስል እንደሆነ እንቃኛለን። :mrgreen:
Entay waga alewo anta bruk hawe seb ne teuy neger gedi zeybelu koynu.

Meleket
Member
Posts: 357
Joined: 16 Feb 2018, 05:08

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Meleket » 29 Jul 2019, 05:20

የመካከለኛው ዘመን (Middle Age) ክርስትያናዊ ሥርዓት

በመካከለኛው ዘመን እያደገና እየጎለበተ የሄደው አካሄድ ደግሞ ለየት ያለ ሥእልን ይሰጠናል። አሁንም እንደ አብነት የምንጠቅሰው፡ በአውሮፓዊ የታሪክ መድረኽ የተከሰተውን ፍጻሜ ነው። ክህነትና ንግሥነት ላቅ ባለ ደረጃ፣ በጵጵስናና በመንግሥት መልክ የተቆራኙበት ዘመን ነው። ተሳስረውና ተቆራኝተው ግዛታቸውን ያደላደሉበት ዘመን ነው የነበረው። በተለይም የአውሮጳ የመካከለኛው ዘመን ታሪኽ ሲቃኝ፣ ዋንኛ ተልእኾውና (መደቡ) ሥነሓሳቡን፣ የካቶሊኽ ቤተክርስትያን ተጽዕኖና ሚና የበረከተበትና የገነነበት ግዜ መሆኑ ነው የሚታወቀው።

ክርስትና፡ ከቆየው የሮማውያን መንግሥትና ግዛት ጋር ሲነጻጸር፣ በስፋትም ሆነ በዕድሜ እርዝማኔ እጅግ አጭር ወይም ትንሽ ነው። በሜድትራንያን አካባቢ በሁሉም አቅጣጫዎች ያሉ ሃገሮች በክርስትና ስር ቢገቡም፣ እንዲሁም መንፈሳዊ ሚናው ቢስፋፋም እንኳን፣ የሮማውያን ግዛት፣ ልማድና ሥርዓት የሚንጸባረቅበት ሁኔታ እጅግ የተስፋፋው ግን፣ ወደ ማእከላዊና ሰሜናዊ አውሮጳ በኩል ሲሆን፣ ከሮማዊ ግዛትና ከክርስትና አንጻር ሲታይ ደግሞ እጅግ ጠባብ ሆኖ ተገኘ። በመሆኑም የሜዲተራንያንን አካባቢ እንደለወጠው ሁሉ፣ አብዛኛውን የአውሮጳ ክፍል (የሮማ ግዛት)ንም ጭምር መለወጥ ነበረበት፣ ነገር ግን ይህ ቀላል ሆኖ አልተገኘም። ያ የለውጡ ሂደትም ቀስ በቀስ ተካየደ።

የጀርመን ዝርያዎችና አካባቢያቸው (Teutons) ወደ ክርስትና እንደገቡ አዲስ ክስተት ተፈጠረ ሊባል ይችላል። እነኝህ ብዙውን ግዜ እንደ ጀርመን የሚታወቁ “ተውቶን” ወደ ክርስትና እንደገቡ፣ ሊያወሃህዳቸው የሚችልና እምነትንና ሥነሕንጻን በተመለከተ (Culture) የኛ ነው የሚሉት የኅብረተሰብ ሥርዓትና ወግ አልነበራቸውም። እነሱ ክርስትናን የተቀበሉበት ወቅት ደግሞ፣ የሮማውያን ባህልና ሕንጸት ወደ መዳከም አቅጣጫ ይጓዝ በነበረበት ግዜ ነበር። የሮማውያኑን ባህልና ሕንጸት መልካም መልካሙንና የተሻለውን አበርክቶ አንኳር አንኳሩን ያቀበች አካል ብትኖር ቤተክርስትያን ነች። ቤተክርስትያን ውስጥ የዳበረው፣ ሕጋዊ አካሄድና አደረጃጀት ለምሳሌ ከሮማዊ ልምድ የተወሰደ ነው። ስለሆነም የግሪኽንና የሮማውያኑን ሥልጣኔና ዕድገት ዋናዋናውን በደመቀ ሁኔታና በጥልቀት ወደነዚህ ተውቶኖች ያመጣው ክርስትና ነው። ስለሆነም በዚ በአዲሱ ክርስትናና፣ ክርስትና ከግሪኽና ከሮማውያን ሥልጣኔ ጨምቆና መርጦ ያቀበውን ሥልጣኔና አስተሳሰቦች ሁሉ፣ እነኝህ የሰሜንና የመካከለኛው አውሮጳ ሕዝቦችን በአዲስ መልኩ አደራጃቸው፣ ወደላቀ ግንዛቤም ወሰዳችው አወሃሃዳቸውም፣ የኛ ነው የሚሉት ስነ ሕንጸት (Culture) ወይም ባህል ያላቸው ሆኖም ተሰማቸው። በመሆኑም ይህንን የመሰለውን እምነትንና የስነሕንጸትን ሃብት ያወረሰቻቸውን ቤተክርስትያንን ደግሞ፡ ልክ እንደ መንፈሳዊት እናታቸው ማሰባቸውም ባህርያዊ ክስተት ሆነ። በምድራዊ ጉዟቸው ያካበቱት ሁሉ እርምጃቸውና ድላቸውም በቤተክርስትያን አማካኝነት ያገኙት ነበር፡ ይህም- ትምህርት፣ ሕግ፣ ስነሕንጸት፣ ግዙፍ ማተርያላዌ ሥልጣኔና ቴክኒካዊ ሙያንም ሳይቀር የሚያጠቃልል ነበር፣ ይህም ማለት አቡናት ስብከተወንጌልን ለማከናወንና ለማጎልበት ሲሉ፣ መገናኛ መንገዶችንና መሸጋገሪያ ድልድዮችን ሲያሳንጹ፣ አበምኔቶች (የገዳም መሪዎች) ጭምር እርሻን ለማጎልበት የተለያዩ መመሪያዎችንና ድርጊቶችን ሲያከናውኑ ተስተውለዋል።

ስለሆነም እነዚህ አካላት ውስጥ የቤተክርስትያን ስራ የተሳካ ቢሆንም፣ እነዚህ ሕዝቦች ግን ባለፈው ግዜ፡ የኛ ነው የሚሉት ልዩ ሥልጣኔና ዕድገት፣ ልዩ እምነትና ስነሕንጸትን ያላዳበሩና ያልተቆራኙ ስለነበሩ፣ ለቤተክርስትያን ሥራ መሳካት፡ እንደ አንድ ሳይታረስ ድንግል ሆኖ የቆየ መሬት ሆነው ተገኙ። ልክ እንደ ግሪኾችና ሮማውያን ያለ፡ ጥልቕና ረቂቕ ባህል እምነትና ስነሕንጸት አልነበራችውም። ስለሆነም ቤተክርስትያን በዕለታዊ ሕይወታቸው ውስጥ ዋና ምሰሶ እንድትሆን፣ ከማንኛውም ግዜያዊና መንፈሳዊ፣ ምድራዊና መንፈሳዊ ሕይወታቸው ውስጥም ተሰሚ ድምጽ ሊኖራት መቻሉ ባሕርያዊ ጕዳይ ሆነ። ይህን የመሰለው የቤተክርስትያን ልዕልና፣ የበላይነትና ከፍተኛ ተጽዕኖ የማሳደር አቅም ደግሞ፣ ማእከላዊውን ዘመን እንደ የክርስትያናዊ ሥርዓት (Christendom) ሲያስቆጥረው ይገኛል። በመካከለኛው ዘመን አውሮጳ፣ ለክህነት ለጵጵስናና ለመንፈሳዊ ወገን የሚሰጥ አክብሮት፣ የማንኛውም ማኅበራዊ ድርጊት መሠረት ነበር ልንልም እንችላለን። ከዚህ በተጨማሪም ይህን ከመሰለው አክብሮትና አድናቆት (ከክህነትና ጳጳስነት አኳያ) ካልሆነ በስተቀር፣ ያ ሁሉ በቤተክርስትያንና በቤተክርስትያን ሰዎች አማካኝነት የተካሄደውን ተልእኾና ሚና፣ ሌላ ይህ ነው የሚባል ብቁ መግለጫ ሊገኝለት አይችልም።

ክርስትያናዊ ወንድማማችነት (ትብብር) መተሳሰብ፣ ለዓለም- አቀፋዊና አህጉራዊ ትግግዝና መልካም ግንኙነት ኃያልና ጽኑ መሠረቱና ዋንኛ ሓሳቡ ነው። ያም ሆኖ መተሳሰብ ወይ ወንድማማችነት ሲባል፣ የጋራ አባትነትም አለ ማለት ነው፤ ምክንያቱም ወንድማማቾች ነን የሚሉ ሰዎች ካሉ፣ የጋራ አባት፣ ወይም የጋራ እናት አሉን ማለታቸው ነው። ያ በዓይን የማይታየው አባት፡ እግዚአብሔር አምላኽ ሲሆን፣ እናታቸው የምትሆናቸውን ቤተክርስትያንን የሚመሩት ርእሰ ሊቃነጳጳሳት ደግሞ፣ በዚህ ምድር ላይ ልክ እንደ አባታቸው አድርገው ሊያስቧቸው የግድ ይላል/ሆነ። እኒህ አባትም ሙሉ የአባትነት ሥልጣን እንዳላቸው በእነኝህ ልጆቻቸው ዘንድ የታወቀ ሆነ።

በቀጣይ ክፍል “ፈራጅና(ዳኛና) መሪ” የሚለው ንኡስ ክፍል ይቀጥላል።

Meleket
Member
Posts: 357
Joined: 16 Feb 2018, 05:08

Re: መንግሥትና ሃይማኖት - ሳይንሳዊ ጥናት

Post by Meleket » 13 Aug 2019, 10:44

ፈራጅና(ዳኛና) መሪ፦

እኒህ የተባሉት አባት ልጆቻቸው በሰላም እንዲኖሩ ካላቸው ምኞት የተነሳ፣ የእልህና የጥላቻ ስሜቶች በልጆቻቸው መካከል ተነስቶ ሲጣሉ፣ ይህን ቅራኔያቸውን እልባት ላይ በማድረስ የሚፈርዱና እርቅን የሚያመጡ፣ እኒህ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሆኑ። ከዚህ ጋር በተያያዘ መልኩም፣ ምድራዊ ህልውናቸውንና ድሕነታቸውን በተመለከተም ምክራቸውንና አባታዊ ቡራኬያቸውን ሊሰጧቸው፣ ከማያምኑት ጠላቶቻቸው ጋርም እንዴት አድርገው እርስበራሳቸው እንደሚጠባበቁ መመሪያዎችን ሲለግሷቸው ተስተዋሉ። ሓቅን ያውቁ ዘንድ ስለሚሹም ለልጆቻቸው እኒህ አባት ትምህርትን አስፋፉላቸው፣ የትምህርት አሰጣጥ ዘዴዎችንም ቀየሱላቸው፣ ስሕተት ሰርጎ እንዳይገባም ጠበቃ ሆኗቸው፣ በተለይም እምነትን በተመለከተ ጕዳይ ስሕተት በተከሰተ ቅጽበት እኒህ አባት እየተከታተሉ ይህንን ስሕተት አረሙላቸው ነቀሉላቸውም። በዚህ ምድርም ከሳቸው በላይ ሊታይና ተሰሚነት ሊኖረው የሚችል አካል እንደሌለ፣ ውሳኔያቸውና ትምህርታቸው ደግሞ እሰማይ ላይ ከሚደረገው ጋር ሳይቀር፣ ግንኙነት ያለው አድርገው ክርስትያን የአባታቸው ልዑል ሥልጣን መሆኑን እንደሚረዱ ታመነበት። በዚህ ምድር ላይ ከእርሳቸው በላይ ሥልጣን ኑሮስ፣ እርሳቸውን ከሥልጣን ሊያወርዳቸው የሚችል ማንም የለም፣ ስለሆነም እርሳቸው በዚህ ምድር ውስጥ በማንኛውም ሥልጣን ስር አይደሉም።

በ 501 እ.ኤ.አ. ፓልም ውስጥ የተደረገው ሲኖዶስ ባሳለፈው ውሳኔ፣ በርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ላይ ውሳኔ ወይም ፍርድ የሚሰጥ አካል ኢሕጋዊ ብቻ ሳይሆን የማይቻል ነው በማለት ወሰነ። አጠቃላይ ክርስትያናዊ አመለካከትና ስሜትም የማይቀበለውና የማይዋጥለት ጕዳይ ነው። ስለሆነም እኒህ የጋራ አባት በኅብረተሰብ ውስጥ ሕግና ፍትሕን፣ በንግድና ልውውጥ ሂደት ውስጥም ርትዕ ይኖር ዘንድ መምሪያዎችን ማውጣታቸው ተቀባይነት አለው። በማንኛውም የሞራላዊ ጕዳዮች ላይም ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት የመጨረሻውን ብያኔና ቃል የሚሰጡ፣ በየአቅጣጫውም ተራ መእመናንን ከማንኛውም ፖለቲካዊ ሆነ ኢኮኖሚያዊ ጭቈናና ተጽዕኖ የሚከላከሉላቸውና የሚታደጓቸው ሆኑ። አንዳንድ ግዜ የርእሰ ሊቃነ ጳጳሳትን ውሳኔዎችና መመሪያዎችን የሚቃወሙ አካላት ቢኖሩም፣ በአጠቃላይ ሲታይ መሠረታዊ ጕዳዮች ላይ ግን፣ ማንን እንደምትጠይቅና ማንን እንደምታማክር፡ ማንን ነው የምንጠይቅ? ... በሚባልበት ወቅት፣ ከእኒህ የክርስቶስ ወኪል በስተቀር፣ ከእኒህ የጴጥሮስ ምትክ ሌላ እንዳልነበራቸው ሁሉም የሚስማሙበት ነጥብ ነበር።

ሞራልን በተመለከተ ጕዳዮች ላይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት የበላይ ዋና መምህርና ወሳኝ አካል መሆናቸው ካቶሊካዊያን የሚቀበሉት ሲሆን፣ በመካከለኛው ዘመን የነበረው አከራካሪ ጥያቄ ግን፣ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ከምድራዊ አስተዳደርና ከዓለማዊ ጕዳያት አኳያ የሚኖራቸው ሥልጣንና ተጽዕኖ ወይ ሚናን በተመለከተ ነው። አንዳንዶች የሥነመለኮት መምህራን፣ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በዚህ ባላቸው መንፈሳዊ ስልጣን አማካኝነት፣ በምድራዊ ነገሮችና ግዚያዊ ጕዳዮች ላይም ቀጥታዊ የሆነ ሕጋዊ ሥልጣን አላቸው የሚሉ ነበሩ፤ ይህ ዓይነት ሓሳብ ግን በአሁኑ ወቅት ሰሚ የማያገኝ አመለካከት ነው። ሆኖም ግን ቅዱስ አብሮዝዩስ እንደሚያስተምረው፣ አቡናት ወይ ጳጳሳት ለሁሉም የክርስትና አማንያን፣ ማዕረጋቸው የፈለገው ዓይነት ይሁን፣ ለነገሥታትም ጭምር፣ ሞራላዊ መመሪያ ሊሰጡ፣ ሊያስተምሩና ሊቆጣጠሩ ሥልጣን አላቸው።

በቀጣዩ ክፍል “ቀጥታዊ ያልሆነ ሥልጣን” (Indirect Power) በሚል ንዑስ ርእስ ሥር የሰፈሩ ሓቆችን እንጋራለን።

Post Reply