የዓድዋ ድልና እቴጌ ጣይቱ

የዓድዋ ድልና እቴጌ ጣይቱ

1. ቅድመ ጦርነት

የዓድዋ ጦርነት ከመጀመሩ በፊት ሃገር እስክትረጋና የጦር መሳሪያ እስኪሠበሠብ ድረስ አፄ ምኒልክ ከኢጣልያ ጋር የነበረውን ግንኙነት ፍፁም ብልጠት በተሞላበት ዲፕሎማሲያዊ መንገድ ሲያስኬዱት ነበር።
እቴጌ ጣይቱ ከእርሳቸው በፊት ከነበሩትም ሆነ ከሳቸው በኋላ ከመጡት እቴጌዎች የሚለዩት በመንግስቱ ሥራዎች ውስጥ እየገቡ ያማክሩ፣ ታላላቅ ሃገራዊ ጉዳዮችንም ከንገሡና ከመኳንንቱ ጋር በመምከር ውሳኔ እንዲተላለፍም ያደርጉ ስለነበር ነው።

ለዓድዋ ጦርነት መነሳት ትልቁን ሚና የተጫወተው የውጫሌን ውል ጉዳይ ሊያስፈፅም የመጣው የአጣልያ ቆንስላ ኮንት አንቶሎኒ በአንቀጽ 17 ተቃውሞውን አሠምቶ ኢጣልያ ጦርነት እንደምታስነሳ በምኒልክ ቤተመንግስት ውስጥ ሲፎክር እቴጌይቱ የመለሱለት እንዲህ በማለት ነበር

“ … የዛሬ ሳምንት አድርገው፡፡ እኔ ሴት ነኝ ጦርነት አልወድም፤ ነገር ግን ሀገሬ እንደዚህ ያለ ክብር የሚነካ ዘለፋ ከምትሸከም ጦርነትን እመርጣለሁ፡፡ ሂድ መንገዱን ጨርቅ ያድርግልህ እግሩን ለጠጠር፤ ደረቱን ለጦር አስጥቶ፤ ደሙን ለሀገሩ ፍቅር አፍስሶ፤ ለአፈሩ ክብር ለብሶ፤ እሱ ወድቆ ሀገሩን የማያቆም እዚህ ያለ እንዳይመስልህ! ሂድ! የኢትዮጵያን ሰው ባታውቀው ነው፡፡ ለሀገሩ መሞት ማለት ለሀበሻ ጌጡ ነው፡፡ ሂድ ባሻህ ግዜ ተመለስ ተሰናድተን እንጠብቅሃለን፡፡ ያንተን ወንድነትና የጣይቱን ሴትነትም ያን ጊዜ እናየዋለን ሂድ መንገዱን ጨርቅ ያድርግልህ፡፡”

ይሄ የእቴጌይቱ ንግግር በወቅቱ ያሳደረው ጫና ቀላል የሚባል አልነበረም ለአብዛኛው ዘማች አርበኛ ” ሴቷ እንኳን ……” የሚል እሳቤን በውስጡ እንዲኖር ሲያደርግ በተጨማሪም ለኢጣልያ ጦር የሠጠው ግምት አናሳ እንዲሆንና ድል ማድረግ እንደሚችልም ውስጡን እንዲያሳምን አድርጎታል። እዚህ ንግግር ላይ ለሃገር ያላቸውን ከፍ ያለ ፍቅር ያሳያል አይደለም የሃገር ዳር ድንበሯ ተነክቶ ይቅርና ዘለፋን እንኳን መቋቋም የማይችል አመለካከት እንደነበራቸውም ያሳያል ……ሃገሬ እንደዚህ ያለክብር የሚነካ ዘለፋ ከምትሸከም ጦርነትን እመርጣለሁ ….

2. ጦርነቱ ላይ

በዓድዋ ጦርነት እቴጌይቱ በራሳቸው በኩል 5,000 ጦር ይዘው የዘመቱ ሲሆን በተጫማሪም ስንቅ በማዘጋጀት፤ የደከመውን በማበርታት፤ የቆሠለውን በማከም፤ የሚሸሸውን በመገሰፅ ታላቅ ተጋድሎን ሲፈፅሙ ውለዋል።
የዕለቱን የእቴጌይቱን ውሎ ጸሃፌ ትዕዛዝ ገብረሥላሴ እንዲህ ይተርኩታል
……. በዚህ ቀን በዓድዋ በዐይናችንን ያየነውንና በዦሮአችን የሠማነውን ለመጻፍ ችግር ነው። በዚህ ጊዜ እቴጌ ጣይቱ በማጅራታቸው ድንጋይ ተሸክመው በጉልበታቸው ተንበርክክከው በጋለ ፀሎት ወደ እግዚአብሔር ይጸልዩ ነበር። እቴጌ ጣይቱ ጥቁር ጥላ አስይዘው አይነርግባቸውን ገልፀው ወደፊት ጉዟቸውን ቀጠሉ። ወዲያውም የኋላው ወታደር ሲያመነታ አይተው “በርታ ምን ሆነሃል ድሉ የኛ ነው በለው” በማለት ሲያበረቱ ሁሉም ወደፊት ገፋ። እቴጌይቱ በዚህን ቀን የሴትነት ባህሪያቸውን ትተው እንደወንድ ወታደሮቻቸውን በግራና በቀኝ አሠልፈው ወደ ጦርነቱ ገቡ። ቁስለኛና ምርኮ የያዘውም ወደኋላ ሲመለስ ባዩት ጊዜ “ንጉሡ ሳይመለሱ ወዴት ነው የምትመለሱት? ምርኮኞቻችሁንና ቁስለኞቻችሁን ለኔ ስጡኝና ተመለሱ ……. በማለት ጦሩን ያበረቱ ነበር።
ከውጫሌ ውል ጀምሮ ያልተለዩትና በኢጣልያኖች ሃሳብ ሲናደዱ የቆዩት እቴጌይቱ የቁርጡ ቀን ሲመጣ
በፈጣሪ በጣም ይታመኑ ስለነበር በፀሎት መጀመራቸውን ጦርነቱ ሲፋፋምም ይዘው የዘመቱትን 5000 ጦር ይዘው መሃል ገብተው ያዋጉ እንደነበር በመጨረሻም ቁስለኛን ሲያክሙ የደከመውንም ሲያበረቱ በመዋል ታላቅ ስራን ፈፅመዋል። ከዚህም በተጨማሪ እቴጌይቱ ለኢትዮጵያው ዘማች ብቻ ሳይሆን ለኢጣልያኖቹም ምን ያህል ሩህሩህ እንደነበሩ ማሳያው ምርኮኞቹን ጥለውላቸው ከሄዱ በኋላ እንደ ኢትዮጵያውያን ሁሉ ጣልያኖቹንም በማከምና ውሃ በመስጠት ሲንከባከቡ እንደነበር ተፅፎ ይገኛል ይሄም ምን ያህል ይቅር ባይ ልብ እንደነበራቸው ያሳያል። ከጦርነቱ ፍፃሜ በኋላ የኢትዮጵያ አርበኛ ሲጨፍር “አዳም አዳምን ገደለና ይሄ ሁሉ ደስታ ለምን ነው?” የሚለው ንግግራቸው ምንም ጠላት ቢሆኑ እንኳን በሠው ልጆች ሞት መደሰት እንደማይገባ የሚያሳይ ነው።
ሃገር በምን አይነት መስዕዋትነት እንደቆመች አንዘነጋም።


► መረጃ ፎረም - JOIN US
► MEREJA TV YOUTUBE CHANNEL - SUBSCRIBE